Cẩm nang Sức khỏe · 5/5/2026
Chàm da — tên y khoa là viêm da dị ứng (atopic dermatitis) — là một trong những bệnh da liễu phổ biến nhất, ảnh hưởng đến cả trẻ em lẫn người lớn. Bệnh đặc trưng bởi những đợt bùng phát ngứa dữ dội, da khô, đỏ và có thể nứt nẻ, rỉ dịch. Mặc dù không lây nhiễm, chàm da ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày và chất lượng giấc ngủ của người bệnh.
Chàm da là gì?
Chàm da là tình trạng da phản ứng quá mức với các yếu tố kích thích từ môi trường, khiến hàng rào bảo vệ da bị suy yếu. Khi hàng rào này không toàn vẹn, da dễ mất nước, vi khuẩn và chất kích thích dễ xâm nhập, gây viêm và ngứa.
Bệnh thường xuất hiện lần đầu ở trẻ dưới 5 tuổi và có xu hướng cải thiện khi lớn lên, nhưng nhiều người vẫn tiếp tục bị ở tuổi trưởng thành.
Dấu hiệu nhận biết
- Ngứa dữ dội, thường tệ hơn vào ban đêm
- Da đỏ, khô và thô ráp
- Xuất hiện mụn nước nhỏ có thể rỉ dịch khi gãi
- Da dày lên, nứt nẻ ở các vùng bị kéo căng (khuỷu tay, khoeo chân)
- Vùng da bị ảnh hưởng thường là mặt trong khuỷu tay, khoeo chân, cổ tay, mắt cá chân, mặt và cổ
Nguyên nhân và yếu tố kích hoạt
Chàm da có nguyên nhân phức tạp, liên quan đến sự kết hợp giữa di truyền và môi trường:
Yếu tố di truyền
Nếu bố hoặc mẹ bị chàm, hen suyễn hoặc viêm mũi dị ứng, con cái có nguy cơ cao hơn đáng kể.
Yếu tố kích hoạt thường gặp
- Xà phòng, sữa tắm mạnh và các sản phẩm chứa hương liệu, chất bảo quản
- Vải tổng hợp, len tiếp xúc trực tiếp với da
- Mồ hôi và nhiệt độ cao
- Bụi nhà, lông thú cưng, phấn hoa
- Căng thẳng tâm lý
- Thực phẩm (một số trường hợp): sữa, trứng, đậu phộng (thường gặp hơn ở trẻ nhỏ)
- Thời tiết khô lạnh làm da mất nước nhanh hơn
Nguyên tắc chăm sóc da cho người bị chàm
Dưỡng ẩm là ưu tiên hàng đầu
Thoa kem dưỡng ẩm ít nhất 2 lần/ngày, đặc biệt ngay sau khi tắm (trong vòng 3 phút khi da còn ẩm). Ưu tiên kem dưỡng dạng đặc (ointment hoặc cream) hơn là lotion vì giữ ẩm tốt hơn. Tránh các sản phẩm có hương liệu mạnh.
Tắm đúng cách
- Tắm nước ấm (không nóng), trong 5–10 phút
- Dùng sữa tắm dịu nhẹ, không chứa xà phòng hay hương liệu
- Lau khô da nhẹ nhàng bằng khăn mềm, không chà xát
- Thoa kem dưỡng ẩm ngay sau khi lau
Tránh gãi
Gãi làm tổn thương da, mở đường cho vi khuẩn xâm nhập và tạo vòng lặp ngứa–gãi–viêm khó thoát. Khi ngứa không chịu được, hãy chườm lạnh hoặc dùng kem dưỡng để làm dịu.
Mặc quần áo phù hợp
Ưu tiên vải cotton mềm, thoáng, tránh len và vải tổng hợp. Giặt quần áo mới trước khi mặc lần đầu và dùng bột giặt không mùi.
Khi nào cần gặp bác sĩ da liễu?
- Chàm không cải thiện sau 2–3 tuần chăm sóc tại nhà
- Vùng da bị tổn thương có dấu hiệu nhiễm trùng (đỏ, nóng, mưng mủ, sốt)
- Bệnh ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày
- Trẻ em bị chàm lan rộng hoặc không đáp ứng với kem dưỡng ẩm thông thường
Bác sĩ da liễu có thể chỉ định kem corticosteroid, thuốc ức chế calcineurin hoặc các liệu pháp mới hơn tùy mức độ bệnh.
Tại Trung tâm Y khoa Kỳ Hòa, khoa Da liễu thăm khám và điều trị các bệnh da mạn tính bao gồm chàm da, vảy nến và viêm da tiếp xúc. Liên hệ 028.3868.1097 để đặt lịch khám.
